Signalen die wijzen op behoefte

Herstelbemiddeling is een proces. Dit proces begint vaak al voordat het slachtoffer of de dader zich voor bemiddeling aanmeldt. Zo kan in een gesprek met een professional direct blijken dat er behoefte is aan herstelbemiddeling. De behoefte kan ook meer indirect blijken. Lees verder welke signalen wijzen op een behoefte.

Sommige signalen zijn goed te herkennen. Bijvoorbeeld als de dader al nadenkt over het delict en spijt heeft. Of als het slachtoffer vragen aan de dader heeft over wat er is gebeurd en waarom. Als dader of slachtoffer wil weten wie de ander is of hoe het daarmee gaat. Soms zijn er signalen die een slachtoffer of dader geeft, die indirect duiden op spijt of behoefte aan erkenning. En het kan ook dat slachtoffer of dader volstrekt niet over de ander wil horen. Ook dit kan een signaal zijn dat iemand er erg mee zit. In die gevallen is het van belang dat de professional daarop doorvraagt. Om zo te achterhalen welk gevoel daarachter zit en of juist dan herstelbemiddeling een oplossing kan bieden.

Welke signalen komen voor bij slachtoffers?

Bij een slachtoffer of nabestaande is het belangrijk om goed te vragen waar iemand behoefte aan heeft. Bij de volgende signalen kan herstelbemiddeling mogelijk de oplossing bieden:

  • het slachtoffer zoekt antwoord op feitelijke vragen rondom het incident
  • het slachtoffer heeft waarom-vragen: waarom ik? Waarom is het zo gegaan? Wie doet zoiets?
  • indien hij of zij juist het delict achter zich wil laten maar de dader in de weg zit
  • als een slachtoffer veel gevolgen heeft ondervonden door de gebeurtenis
  • als hij of zij angst voelt
  • als het slachtoffer boos is
  • als het slachtoffer weer grip op zijn of haar leven wil krijgen.

Bij slachtoffers kan het helpen om te wijzen op de verschillende vormen waarin de bemiddeling kan plaatsvinden: een gesprek, een briefwisseling of een pendelbemiddeling waarbij de bemiddelaar boodschappen over en weer brengt. De dader hoeft bij bemiddeling niet altijd rechtstreeks ontmoet te worden.

Wat zijn de signalen bij daders?

Soms ervaren daders direct al spijt van hun gedrag en kunnen dit ook uiten. Vaak is dit echter niet het geval en willen daders die last hebben van een schuldgevoel, van dit gevoel afkomen. De dader krijgt dan de neiging om zijn schuld te ontkennen, het gesprek hierover te ontwijken of het incident zelfs te vertekenen. Hiermee probeert hij of zij in feite zichzelf te beschermen. Hij kan daarin zo ver doorgaan dat hij zichzelf als slachtoffer ziet. Dit hindert hem om zich in te kunnen leven in het slachtoffer. Zelfherstel en schuldverwerking vindt dan niet plaats en kan tot een negatief zelfbeeld en gedrag in de toekomst leiden. En daarmee ook de kans op herhaald delict gedrag. Voor professionals die werken met daders is het dus extra belangrijk om met hen over het delict en schuldgevoel te spreken en te letten op de volgende signalen:

  • als de dader ontkent dat hij met zijn delict slachtoffers heeft gemaakt
  • als hijof zij de gevolgen van zijn delict bagatelliseert
  • of de gevolgen van delicten in het algemeen
  • als de dader het slachtoffer mede schuldig maakt aan zijn delict
  • of in het algemeen slachtoffers mede schuldig maakt aan delicten
  • als de dader wil alleen over de toekomst praten en niet over het verleden of het delict
  • de dader wordt emotioneel (bijvoorbeeld boos) als het onderwerp delict of slachtoffers ter sprake komt
  • de dader reageert afwerend als het onderwerp delict of slachtoffers ter sprake komt.

Uit onderzoek blijkt ook dat het werkt om slachtoffer en dader herhaaldelijk te informeren. Is hij of zij er eerst niet aan toe, dan kan dit later veranderen.

Meer weten?

Om herstel en herstelgericht werken te bevorderen, biedt Perspectief trainingen aan professionals die werken met slachtoffers en daders. De trainingen zijn erop gericht om signalen te herkennen en het onderwerp zo met cliënten te bespreken dat ze er voor open gaan staan. Perspectief verzorgt ook trainingen aan daders om hun inzicht en slachtofferbesef te verhogen. Aan de hand van diverse vormen en materiaal gaat onze trainer met daders in gesprek over schuld, spijt en schaamte.