10 jaar SiB-herstelbemiddeling

01-11-2016

Op 1 november 2016 bestaat slachtoffer-daderbemiddeling in Nederland tien jaar. Slachtoffer in Beeld (SiB) faciliteert deze bemiddelingen tussen slachtoffers/nabestaanden enerzijds en daders van delicten en veroorzakers van verkeersongevallen. Met behulp van slachtoffer-daderbemiddeling kunnen zij, onder begeleiding van een onafhankelijke en professionele bemiddelaar, zélf bijdragen aan hun (emotioneel) herstel. In de afgelopen tien jaar werden ruim 13.000 zaken voor bemiddeling bij SiB aangemeld. Waarborgen van de keuzevrijheid voor direct betrokkenen is cruciaal.

Bekijk hier de speciale nieuwsbrief.

 

Bij herstelbemiddeling komen slachtoffers en daders van een delict met elkaar in contact om te kijken naar wat er gebeurd is, erkenning te krijgen, vragen te stellen en antwoorden te geven, de eigen kant van het verhaal te vertellen, excuses aan te bieden en waar nodig, concrete afspraken te maken. Slachtoffer in Beeld ontwikkelde in de afgelopen tien jaar een beproefde bemiddelingsmethodiek, gestoeld op drie belangrijke uitgangspunten van herstelbemiddeling: vrijwilligheid, vertrouwelijkheid en een meerzijdig betrokken bemiddelaar. Henriëtte van der Klok, directeur SiB: “Meerzijdige betrokkenheid betekent dat de bemiddelaar oog heeft voor de wensen en behoeften van beide partijen. De bemiddelaar draagt er ook zorg voor dat beide partijen baat hebben bij de bemiddeling.”

  

Article image 

 

Cafégevecht

De eerste bemiddelingszaak betrof destijds een cafégevecht, waarbij de dader bij het slachtoffer een gebroken oogkas had veroorzaakt. De dader meldde zich aan, omdat hij zijn excuses wilde aanbieden. De gebeurde via een briefwisseling. Ook werd een afspraak over schadevergoeding gemaakt. Nog altijd gaat het in twee-derde van de aanmeldingen om een geweldsdelict. Drie van de vier aanmeldingen komen vanuit een dader. Dit gebeurt overwegend via zogeheten verwijzers, instanties die met daders en slachtoffers contact hebben. De Raad voor de Kinderbescherming,  Slachtofferhulp Nederland  en Jeugdzorg  vormen de top drie van verwijzers over de afgelopen tien jaar.

 

Waarborgen keuzevrijheid

Mede door de versterkte aandacht voor het slachtoffer en toegenomen bekendheid, nam slachtoffer-daderbemiddeling een hoge vlucht. Naast een verdubbeling van het aantal zaken  bij SiB werd in 2012 ook het aanbod verbreed, toen bij wet mediation in strafzaken mogelijk werd. Bij deze vorm van herstelbemiddeling is het initiatief afkomstig uit de strafrechtketen en kan de uitkomst meewegen in de afdoening, straf of maatregel . Ook SiB begeleidt deze mediationzaken, maar is niet de enige aanbieder. Op basis van haar jarenlange ervaring en diverse wetenschappelijke onderzoeken die bij de organisatie zijn uitgevoerd, pleit SiB voor het behoud van keuzevrijheid voor alle slachtoffers en daders. Van der Klok: “Het is van belang dat direct betrokkenen zelf, en geheel vrijwillig, kunnen bepalen óf ze gebruik willen maken van herstelbemiddeling en zo ja, welke vorm van herstelbemiddeling zij willen. Ook ligt bij hen de keuze of de uitkomst wel of niet kan meewegen in de afdoening of straf en op welk moment zij het contact willen aangaan. Ook nee zeggen hoort bij deze keuzevrijheid. Het belang van de direct betrokkenen moet voorop blijven staan.”

 

Article image 

Tijdig en volledig informeren

Om de keuzevrijheid voor slachtoffers en daders te waarborgen is het van belang dat slachtoffers en daders tijdig en volledig geïnformeerd worden over de mogelijkheid  van herstelbemiddeling, de verschillende vormen en gevolgen. Van der Klok: “Herstelbemiddeling kan mensen echt helpen bij de verdere verwerking. Maar je maakt alleen gebruik van herstelbemiddeling als je weet dat dit kan. Het komt regelmatig voor dat politie, hulpverleners of andere instanties met de beste bedoelingen direct betrokkenen willen beschermen. Maar in plaats van beschermen kun je mensen hiermee een stap in hun verwerking ontzeggen. We benadrukken daarom altijd: ga niet voor de ander denken. Laat mensen zelf de keuze of ze dit willen.”

 

Breder aanbod

Naast bemiddeling na misdrijven, zet SiB inmiddels haar methodiek ook in bij medische incidenten. Van der Klok: “Er is een vergelijkbare problematiek en behoeften komen ook overeen. Partijen staan tegenover elkaar, er is behoefte aan erkenning en uitleg en in sommige gevallen moeten partijen ook met elkaar verder.  Bij herstelbemiddeling gaat het niet in de eerste plaats om waarheidsvinding, de schuldvraag of aansprakelijkheid. Er wordt ruimte gecreëerd voor vragen, de verschillende kanten van een verhaal en waar nodig, herstel van vertrouwen.”

 

Toekomst

Slachtoffer in Beeld zet haar werk voort en wil, door middel van voorlichting en training, zorgen voor verdere verbetering in de informatievoorziening aan slachtoffers en daders. De slachtoffer-daderbemiddelingen worden structureel gefinancierd. Inmiddels is het ministerie van Veiligheid en Justitie gestopt met de financiering van mediation in strafzaken. Onduidelijk is nog of en hoe in 2017 deze vorm van bemiddeling wordt gefinancierd.