Cursus Puinruimen veelbelovend

19-09-2016

Op maandag 19 september overhandigde het WODC de onderzoeksresultaten naar drie herstelgerichte cursussen aan DJI, de Dienst Justitiële Inrichtingen. De onderzochte cursussen voor gedetineerden zijn Puinruimen, SOS en Dapper. De evaluatie geeft een positief beeld van de opzet, de onderbouwing en de uitvoering van de cursussen en noemt deze “veelbelovend”.

De cursus SOS is voor volwassen daders en wordt sinds 2006 gegeven door Gevangenenzorg Nederland.  In de twee andere geëvalueerde cursussen – Puinruimen en Dapper –  levert SiB een bijdrage in de vorm van bewustwordingsbijeenkomsten. Puinruimen is voor volwassen daders en bestaat sinds 2004. De cursus draait momenteel in de PI’s Nieuwegein, Arnhem, Nieuwersluis, Leeuwarden, Veenhuizen en Lelystad. De training Dapper is voor jeugdige daders en wordt sinds 2015 aangeboden. Tot dusver deden zes Justitiële Jeugd Inrichtingen hieraan mee.

Opzet onderzoek

In het onderzoek is gekeken naar de opzet van de cursussen en is literatuuronderzoek verricht naar resultaten van vergelijkbare cursussen. Ook zijn de cursussen onderling vergeleken en is gevraagd naar de ervaring van trainers en deelnemers.  

Overeenkomst en verschil

De cursussen hebben allen het doel om het inzicht van gedetineerden te vergroten in de gevolgen van criminaliteit voor slachtoffers. Ook is een doelstelling dat daders meer verantwoordelijkheid nemen voor de eigen daden. En dat deelnemers door de cursus meer kennis en inzicht krijgen in de (on)mogelijkheden van het herstellen van de materiële en immateriële schade. Hiervoor worden ze onder meer gewezen op slachtoffer-daderbemiddeling. Belangrijk kenmerk van alle cursussen is het opbouwen van een veilig groepsproces door duidelijke afspraken en oefeningen gericht op verhogen van vertrouwen en om het ijs onderling te breken. Een groot verschil tussen de cursussen is dat aan Puinruimen en SOS vrijwillig wordt deelgenomen, waar Dapper een verplicht onderdeel van het dagprogramma is. Verder wordt SOS door een externe, niet-justitiële organisatie gegeven en de andere twee door personeel in dienst van de inrichting.

Resultaten

Uit het onderzoek blijkt dat door de cursussen het inzicht bij daders in de gevolgen voor slachtoffers kan toenemen en dat dit kan bijdragen aan het verminderen van het risico op het plegen van recidive. Verder blijkt dat een groot deel van de deelnemers de cursus daadwerkelijk afmaakt, dat een relatief klein deel van alle gedetineerden deelneemt en dat dit mede afhankelijk is van de bekendheid van personeel binnen de inrichting met de cursussen. Deelnemers vinden de cursus nuttig en leerzaam en waarderen deze met een gemiddelde van 8,1. Belangrijk element in de cursus is het vinden van sociale steun en ruimte om hun verhaal te kunnen vertellen. Het onderzoek concludeert dat “de cursussen Puinruimen en SOS veelbelovend lijken te zijn”.

Bemoediging

Divisiedirecteur Gevangeniswezen, Angeline van Dijk, nam de resultaten in ontvangst. "Herstelrecht staat nog in de kinderschoenen. Dit onderzoek moedigt ons aan om het verder op te pakken." Vestigingsdirecteur Harry Versteeg van PI Nieuwersluis, waar de bijeenkomst plaatshad, hield een pleidooi voor het indringender informeren van gedetineerden. "Dan neemt, denk ik, het aantal vrijwilligers toe voor zowel dit soort cursussen als voor herstelbemiddeling."

Toekomst

Herstelgerichte cursussen passen in de drie pijlers van DJI: Insluiten, herstellen en voorkomen. Het onderzoek adviseert om de registratie te verbeteren, meer te standaardiseren en de cursussen beter en structureler in te bedden. De onderzoekers hopen dat herstelgerichte cursussen de komende jaren een groter en belangrijker onderdeel zijn van herstelgerichte detentie in Nederland.

Een deelnemer aan Puinruimen zei ooit na afloop: “Schuld blijft aan je knagen als je er niets mee doet. Het vreet je op van binnen. Als ik het gevoel probeer te omschrijven, is het een explosie van spijt.”

Klik hier voor het volledige onderzoek van het WODC, het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

Article image