Tussenevaluatie pilot mediation

04-05-2015

Van november 2013 tot eind 2014 nam Slachtoffer in Beeld deel aan de pilot Mediation in de officiers- en rechtersfase die in opdracht van het Ministerie van Veiligheid en Justitie werd gehouden. In maart 2015 verscheen een tussenevaluatie van de pilot.

De pilot mediation in de officiers- en rechtersfase werd opgezet om op basis van de evaluaties te komen tot een landelijke, eenduidige, toegankelijke, uitvoerbare en betaalbare manier van herstelbemiddeling in het strafrecht (bron: Ministerie van Veiligheid & Justitie). Slachtoffer in Beeld werkte in de pilot samen met de Raad voor de Rechtspraak, het Openbaar Ministerie en Slachtofferhulp Nederland. De pilot met volwassen verdachten vond plaats op vijf locaties: de arrondissementen Amsterdam, Noord-Holland, Den Haag, Rotterdam, Brabant-Oost. In Amsterdam en Breda/Middelburg werden mediations met jeugdige verdachten gehouden. Doelstelling van de pilot was om 400 mediations in het strafrecht te laten plaatsvinden waarvan de helft door Slachtoffer in Beeld werd begeleid en de andere helft door mediationbureaus van de rechtbank.

Onderzoek

Deelnemers aan herstelbemiddeling worden op drie momenten onderzocht: voor de bemiddeling, kort na de bemiddeling en tot slot enkele maanden later. Onder andere wordt nagegaan of slachtoffers minder boos en bang worden na een ontmoeting met de dader en of het eventueel aanwezige schuld- en schaamtegevoel bij daders verandert na zo’n ontmoeting. Diverse andere betrokkenen zoals bemiddelaars, mediators en officieren van justitie worden ook geïnterviewd en verder maakt onder meer een kosten-baten analyse deel uit van het onderzoek. In het eerste rapport wordt o.a. verslag gedaan van de eerste twee metingen onder deelnemers. De tussenevaluatie geeft een voorlopige inzage in de zaken die zijn bemiddeld en geeft een eerste indruk van het oordeel van de deelnemers. (bron: WODC)

Uitkomsten

In de pilot werden 254 mediations tot stand gebracht. De volgende (voorlopige) resultaten worden in de tussenevaluatie gerapporteerd:

- de deelnemende slachtoffers en verdachten/daders komen grotendeels overeen met de gehele populatie slachtoffers en daders maar verschillen erin dat de deelnemende partijen relatief ouder zijn, dat zij voornamelijk vanwege geweldsdelicten een bemiddeling aangaan, dat de meerderheid voorafgaand aan het delict bekenden van elkaar zijn en dat de emotionele impact op de slachtoffers groot is. De deelnemers hebben relatief veel vertrouwen in politie en justitie en daders lijken vaker schuld en schaamte te ervaren.

- alle respondenten hebben nauwelijks ervaring met mediation of herstelbemiddeling. Reden om aan de mediation deel te nemen, is dat het hen is aangeboden. Slachtoffers hopen dat deelname recidive bij de dader voorkomt. Verder geven beide partijen aan deel te nemen vanwege de dialoog: om met de tegenpartij te praten en vragen te stellen.

- de tussenevaluatie geeft aan dat, ondanks onbekendheid met het fenomeen mediation, de bereidwilligheid om deel te nemen aanzienlijk is. In bijna de helft van de gevallen waarin bemiddeling wordt voorgesteld, vindt deze ook daadwerkelijk plaats.

- in 70% van de mediations wordt volgens de respondenten een overeenkomst bereikt waarover wederom 70% van de respondenten aangeeft tevreden te zijn.

- de deelnemers zijn posititief over de proceservaring van de mediation. De deelnemers zijn minder positief over het waardeherstel. De onderzoekers verklaren dit doordat verwachtingen vooraf niet uitkomen in de interactie met de ander.

In de loop van 2015 zal het onderzoek worden afgerond en verschijnt het eindrapport. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie zal de uitkomsten vervolgens verwerken in het beleidskader Herstelbemiddeling.