Mediation in het strafrecht

Naast herstelbemiddeling buiten het strafrecht, bestaat in Nederland ook de mogelijkheid van mediation in het strafrecht. Deze vorm van bemiddeling heeft plaats op initiatief van Justitie. Een officier van justitie of rechter kan besluiten partijen eerst te verwijzen naar een zogeheten mediator. Perspectief heeft ruime ervaring met beide vormen van bemiddeling. Hieronder leggen we de belangrijkste verschillen uit.

 Mediation in het strafrecht

Een belangrijk doel van mediation in het strafrecht is dat Justitie rekening houdt met de uitkomst in de (afdoenings)beslissing. Dit is vastgelegd in artikel 51h in het Wetboek van Strafvordering. Een officier van justitie of rechter wacht dus met het nemen van een beslissing op de uitkomst van de mediation. Bij deze vorm van bemiddeling vindt dus altijd terugkoppeling plaats naar Justitie, meestal op basis van een eindovereenkomst. Dit betekent ook dat mediation in het strafrecht aan tijd gebonden is en plaats vindt zolang er geen (onherroepelijke) beslissing over de afdoening van de zaak is genomen.

Bemiddeling buiten het strafrecht

Herstelbemiddeling buiten het strafrecht is niet gebonden aan tijd en kan op elk gewenst moment. Bemiddeling via Perspectief kan dus plaatsvinden zowel vóór als na de zitting. Bij deze vorm van bemiddeling staat emotioneel herstel centraal. Omdat er geen tijdsbeperking of tijdsdruk is, kan een bemiddelingstraject starten direct na het gebeuren maar ook nog jaren later. Het tempo van de betrokken partijen is richtinggevend.

Als beide partijen dat wensen, kan Justitie worden geïnformeerd over de bemiddeling. Vorm en inhoud bepalen partijen gezamenlijk. Ook met deze terugkoppeling moet het OM of de rechter rekening houden, zolang een zaak nog niet is afgesloten.

Wie neemt het initiatief?

Bij een reguliere slachtoffer-daderbemiddeling nemen slachtoffers, verdachten/daders of verwijzers (zoals hulpverleners of advies- en toezichthouders) het initiatief. Onze ervaring is dat in de meeste gevallen een verwijzer een cliënt aanmeldt, met haar of zijn instemming.

Bij mediation in het strafrecht ligt het initiatief bij Justitie. Het OM of rechter kunnen opdracht geven de optie van mediation te onderzoeken. Betrokkenen beslissen vervolgens of zij willen deelnemen aan mediation. 

Wat willen betrokkenen?

Slachtoffers hebben wettelijk gezien recht op informatie over alle vormen van bemiddeling. Dat is ook belangrijk omdat betrokkenen op basis van volledige informatie een voor hen juiste keuze moeten kunnen maken. Dit betekent in de praktijk dat beide partijen goede informatie moeten krijgen over de werkwijzen en eventuele gevolgen. Ook is het belangrijk dat partijen de vrijheid hebben én voelen om nee te kunnen zeggen, zonder dat dit consequenties heeft.  Een belangrijke voorwaarde voor herstelbemiddeling is namelijk dat partijen op basis van vrijwilligheid deelnemen.

Overzicht

In dit overzicht worden kort de verschillen weergegeven.